Bali'ye taşınmayı düşünen her dijital göçebeden aynı soruyu duyarım: "Sosyal vizeyle mi gideyim, yoksa şu yeni remote worker vizesi mi daha mantıklı?" Ben de KKTC'de yaşayan biri olarak 45'in üzerinde ülke gezdim ve itiraf edeyim, Endonezya'nın vize sistemi kadar kafa karıştıran çok az ülke gördüm. Aynı adaya, aynı amaçla (dizüstü bilgisayarla çalışmak) giden iki kişi tamamen farklı vizelerle orada bulunabiliyor — biri teknik olarak yasal bir boşlukta, diğeri resmi bir izinle. Bu yazıda B211A ile E33G arasındaki farkı, Türk vatandaşlarının vizesiz kalabileceği süreyi ve hangi durumda hangisinin işinize yarayacağını net şekilde açıklıyorum.
Bali'de vize kafa karışıklığının kaynağı ne?
Sorunun temeli şu: Endonezya'da dijital göçebeler için özel olarak tasarlanmış tek bir vize kategorisi 2022'nin sonuna kadar hiç yoktu. O zamana kadar herkes B211A adlı "ziyaretçi vizesi"ni kullanıyordu — aslında turistik, sosyal ve kültürel amaçlı ziyaretler için düşünülmüş bir belge. Bu vize teknik olarak çalışma izni değil, ama pratikte binlerce yabancı yıllarca bu vizeyle Bali'de dizüstü bilgisayarlarından yabancı müşterilere hizmet verdi. Sonra Endonezya hükümeti, bu gri alanı resmileştirmek ve aynı zamanda vergi/denetim açısından kayıt altına almak için E33G Remote Worker (Uzaktan Çalışan) vizesini tanıttı. Yani elinizde artık iki farklı yol var: biri eski, esnek ama riskli; diğeri yeni, net ama şartlı.
B211A nedir, kimin için uygun?
B211A, resmi adıyla "sosyal-kültürel ziyaret vizesi" ya da "single entry visit visa"dır. Aile ziyareti, turizm, kısa süreli araştırma, konferans katılımı gibi amaçlarla verilir. Genellikle ilk girişte 60 gün geçerlidir ve Endonezya içinden iki kez 60 gün daha uzatılabilir — böylece teorik olarak toplam 180 güne kadar tek girişle kalabilirsiniz. Maliyeti diğer vizelere göre düşüktür ve bir sponsor şirket gerektirmez, bir vize acentesi üzerinden başvurmak yeterlidir.
Ama burada kritik nokta şu: B211A resmi olarak iş için uygun bir vize değildir. Vizenin amacı tanımında "çalışma" yer almaz ve İmigrasyon'un bakış açısıyla bu vizeyle Bali'de oturup yabancı bir şirkete uzaktan çalışmak, kağıt üzerinde vizenin amacına aykırıdır — Endonezya'daki bir şirketten para almak veya yerel müşteriye hizmet satmak zaten kesinlikle yasaktır. Uygulamada denetimler çoğunlukla yerel istihdam ve yerel gelir üzerine odaklanıyor, bu yüzden yabancı maaşla çalışan dijital göçebeler yıllardır fiilen göz ardı ediliyordu. Ancak bu bir "resmi izin" değil, bir gri alan toleransıdır ve İmigrasyon denetimleri zaman zaman sıkılaştığında bu tolerans daralabilir. Dijital göçebe vizeleri hakkında yaygın yanlış bilgileri anlatan yazımda da bu tür gri alan varsayımlarının nasıl yanlış anlaşıldığını detaylı işledim.
E33G Remote Worker vizesi: resmi ve net çözüm
E33G, 2022'nin sonlarında yürürlüğe giren, özel olarak yabancı şirketler için uzaktan çalışan yabancılara yönelik bir KITAS (geçici oturum izni) kategorisidir. Amacı tam olarak B211A'daki belirsizliği ortadan kaldırmak: gelirinizin Endonezya dışından geldiğini resmen beyan ediyorsunuz ve karşılığında bir yıl süreyle yasal biçimde ülkede kalıp çalışabiliyorsunuz.
Şartları özetle şöyle işliyor: başvuru sahibinin gelirinin tamamen yurt dışındaki bir işveren veya müşteriden gelmesi gerekiyor — Endonezya'daki hiçbir şirketten veya bireyden ödeme alamazsınız, yerel bir işe girmeniz ya da ülke içinde mal/hizmet satmanız da yasak. Gelir eşiği olarak konsolosluklar genellikle yıllık en az 60.000 dolar civarı (aylık yaklaşık 5.000 dolar) bir gelir veya maaş kanıtı istiyor; bunu son birkaç aylık banka dökümü veya maaş bordrosuyla belgelemeniz gerekiyor. Ayrıca hesabınızda asgari birkaç bin dolarlık bir bakiye bulundurmanız ve pasaportunuzun giriş tarihinden itibaren en az altı ay geçerli olması bekleniyor. Vize çok girişli, aile üyelerinizi de kapsıyor ve yerel bir sponsor şirket şart koşulmuyor — bu da onu Tayland'daki bazı kategorilerden daha esnek kılıyor; Tayland'ın LTR ve DTV vizelerini karşılaştırdığım yazıda benzer gelir şartlarının nasıl farklılaştığını görebilirsiniz.
Süre konusunda net olalım: E33G bir yıllık bir izin, kendi içinde uzatılmıyor; süre dolduğunda ya yeniden başvuru yapıyorsunuz ya da Second Home Visa gibi başka bir kalıcı kategoriye geçiyorsunuz. Yani "bir kere alayım beş yıl kalayım" mantığı yok — her yıl süreci tekrarlamanız gerekiyor, ama vize kendisi beş yıla kadar art arda yenilenebiliyor.
İki vize arasındaki fark tek cümlede
B211A size Bali'de fiziksel olarak kalma izni verir ama çalışma statünüzü resmen tanımaz; E33G ise "evet, siz yabancı bir şirket için uzaktan çalışan birisiniz ve bu tamamen yasal" der. Kısacası B211A bir ziyaretçi vizesi, E33G ise bir çalışan vizesidir. Bu fark, denetim riskinden bankacılık işlemlerine, hatta yerel kira sözleşmesi yaparken karşınıza çıkacak sorulara kadar pratik hayatın her noktasında hissediliyor.
Kısa süreli bir "keşif gezisi" planlıyorsanız — mesela iki üç ay Bali'yi deneyip işinize devam etmek istiyorsanız — B211A'nın esnekliği ve düşük maliyeti cazip olabilir. Ama bir yıl veya daha uzun süre kalmayı, resmi bir statüyle oturmayı ve olası bir denetimde arkanızda sağlam bir belge olmasını istiyorsanız E33G'nin gelir şartlarını karşılamaya çalışmak çok daha güvenli bir yol.
Türk vatandaşları için vizesiz giriş süresi ne kadar?
Burada iyi haber var: 3 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren düzenlemeyle Endonezya, Türk vatandaşlarını vizesiz seyahat edebilen ülkeler listesine resmen dahil etti. Pasaport türü fark etmeksizin, turistik amaçlı ziyaretlerde 30 güne kadar vize muafiyeti tanınıyor. Bu süre uzatılamıyor — yani planınız 30 günü aşacaksa, girişten önce B211A ya da uygun başka bir vize başvurusu yapmanız gerekiyor. Vizesiz girişte dönüş ya da üçüncü ülkeye çıkış bileti göstermeniz ve pasaportunuzun giriş tarihinde en az altı ay geçerli olması şart. Bu 30 günlük muafiyet yalnızca turistik ziyaretler için geçerli; eğitim, çalışma veya uzun süreli kalış amaçlı geldiyseniz uygun vizeyi almanız zorunlu.
Türk pasaportuyla seyahat edenler için asıl fark yaratan nokta şu: çoğu dijital göçebe vize rehberi AB veya Amerika vatandaşlarının şartlarına göre yazılıyor, ama Türkiye ne AB ne de Schengen üyesi. Bu yüzden vizesiz süre, konsolosluk prosedürleri ve gelir kanıtı beklentileri farklı işleyebiliyor; başvuru öncesi mutlaka İstanbul'daki Endonezya Büyükelçiliği veya konsolosluğuyla teyitleşmenizi öneririm.
Hangi durumda hangi vizeyi seçmelisiniz?
Kararınızı üç soruya göre şekillendirin. Birincisi, ne kadar kalacaksınız? 30 günden az bir deneme turu için vizesiz giriş yeterli. 1-6 ay arası bir "acaba burada yaşayabilir miyim" denemesi için B211A mantıklı. Bir yıl veya daha uzun, resmi bir statüyle yerleşmek istiyorsanız E33G'ye yönelin. İkincisi, gelir şartlarını karşılıyor musunuz? E33G'nin aylık yaklaşık 5.000 dolarlık eşiği herkes için ulaşılabilir değil; bu durumda B211A tek pratik seçenek olarak kalabilir, ama risklerini bilerek. Üçüncüsü, risk toleransınız nedir? Denetim ihtimaline karşı resmi bir belgeyle rahat uyumak istiyorsanız fazladan evrak işi ve gelir kanıtı zahmetine değer.
Son bir not: Endonezya'nın uzaktan çalışma vizesi kararı verirken sosyal güvenlik ve A1 belgesi gibi konuları da atlamayın — yurt dışında çalışırken Türkiye'deki sigortalılık statünüzü nasıl koruyacağınızı bu konuyu ele aldığım yazıda anlatmıştım. Bali harika bir yer ama vize belirsizliğiyle tatilinizi ya da yeni hayatınızı riske atmayın; hangi kategoriye girdiğinizi netleştirip öyle yola çıkın. Genel olarak dijital göçebe vizesi sunan diğer ülkelere bakmak isterseniz 2026'da dijital göçebe vizesi veren 12 ülkeyi listelediğim yazı da işinize yarayabilir.
