Şeffaflık notu: Bu rehber bağımsız olarak, herhangi bir marka onayı ya da ücret alınmadan hazırlanmıştır. Hiçbir otomobil markası, sigorta şirketi, yol yardım hizmeti ya da uygulama tavsiye edilmemektedir; hiçbir bağlantı komisyon içermez. Aşağıdaki bilgiler Avrupa Komisyonu’nun resmî vatandaş portalından alınmıştır ve tıbbi ya da hukuki tavsiye değildir. Acil bir durumda önce yetkili acil servisleri arayın. Teknik özellikler araca ve modele göre değişir; kendi aracınızın donanımını üreticiden teyit edin. İleride bu sayfada bir hizmete yönlendiren iş birliği bağlantıları yer alırsa, ilgili mevzuat gereği açıkça “iş birliği / reklam” olarak etiketlenecektir.

Avrupa’da bir otoyolda ciddi bir kaza geçirdiğinizi düşünün. Bilinciniz yerinde değil, telefonunuz çantanın içinde bir yerde ve tam olarak nerede olduğunuzu bilmiyorsunuz.

Bu senaryo için Avrupa Birliği’nde bir sistem var: eCall. Araç, ciddi bir trafik kazasına karıştığında kendiliğinden ve ücretsiz olarak 112’yi arıyor — konumunuzu, kaza saatini ve gidiş yönünüzü de birlikte gönderiyor.

Kritik soru şu: sizin aracınızda var mı? Cevap, aracınızın model onayının tarihine bağlı ve pek çok sürücünün sandığından farklı. Bu yazıda Komisyon’un resmî açıklamalarına dayanarak eCall’u, 112’yi ve çoğu kişinin hiç duymadığı üçüncü bir numarayı anlatıyoruz.

Kısa cevap: 31 Mart 2018 bir eşik

Kural net: 31 Mart 2018’den sonra imalat için onaylanmış yeni bir otomobil modeli satın alıyorsanız, araçta 112 tabanlı eCall sisteminin kurulu olması zorunlu. Bu kural, en fazla 8 koltuklu otomobiller ile hafif ticari araçlar için geçerli.

Buradaki ince nokta “yeni model” ifadesi: kural, tek tek araçlara değil model onayına bağlanmış. Daha da önemlisi, hâlihazırda tescilli bir aracınız varsa eCall cihazı taktırma zorunluluğunuz yok — ancak aracınız teknik şartları karşılıyorsa isteğe bağlı olarak taktırabiliyorsunuz.

Pratik sonuç Türkiye’den kendi aracıyla Avrupa’ya gidenler için doğrudan: aracınız bu eşiğin gerisindeyse, kaza anında otomatik çağrı beklemeyin. O durumda geriye 112’yi kendiniz aramak kalıyor — ve bunun da bilinmesi gereken kuralları var.

eCall tam olarak ne yapıyor?

Sistem iki yönlü çalışıyor. Ciddi bir kaza olduğunda en yakın acil müdahale ağına bağlanıyor ve aynı anda hem telefon hem veri bağlantısı kuruyor.

Telefon bağlantısı sayesinde siz ve araçtaki yolcular acil çağrı merkezi operatörüyle konuşabiliyorsunuz. Veri bağlantısıyla ise otomatik olarak asgari bir veri kümesi iletiliyor:

  • Tam konumunuz
  • Kazanın saati
  • Aracın tanımlama numarası
  • Gidiş yönünüz

Bu dört veri, acil servislerin durumu değerlendirmesini ve yönetmesini sağlıyor. Konuşamayacak durumda olsanız bile ekipler nereye gideceklerini biliyor — sistemin asıl değeri burada.

Sistem elle de tetiklenebiliyor: bir düğmeye basmanız yeterli. Yani kendi aracınız kazaya karışmasa bile, tanık olduğunuz bir kazada bu düğmeyi kullanabilirsiniz. Ve sistem çalışmazsa, size bir uyarı göstergesi veriliyor.

Aracı nerede aldığınızın önemi yok

Sınır ötesi seyahat açısından en değerli madde bu: eCall sisteminiz tüm AB ülkelerinde çalışıyor ve Komisyon’un ifadesiyle aracı nerede satın aldığınızın ya da nerede tescilli olduğunun bir önemi yok.

Yani eCall donanımlı bir araçla Avrupa’ya giriyorsanız, sistem plakanıza bakmıyor. Nerede kaza yaparsanız yapın, en yakın acil müdahale merkezine bağlanıyorsunuz.

Gizlilik: araç sizi sürekli takip etmiyor

eCall’un en çok yanlış bilinen tarafı bu ve Komisyon konuyu açıkça ele alıyor.

Sistem yalnızca aracınız ciddi bir kazaya karıştığında etkinleşiyor; geri kalan zamanda etkin değil. Bunun anlamı şu: sadece araç kullanırken hiçbir takip yapılmıyor — aracın konumu kaydedilmiyor, sürüşünüz izlenmiyor — ve hiçbir veri iletimi gerçekleşmiyor.

Çağrı yapıldığında ise kişisel verileriniz AB veri koruma kurallarına göre işleniyor: acil servisler yalnızca kaza durumunu yönetmek için ihtiyaç duydukları sınırlı veriyi alıyor, veriler gerekenden uzun süre saklanmıyor ve gerekmediğinde siliniyor.

Üçüncü taraf hizmetler: ayrı bir konu

Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrım var. AB kuralları uyarınca, standart 112 tabanlı sisteme ek olarak bir üçüncü taraf eCall hizmeti kullanma hakkınız var — örneğin yol yardımı gibi ek hizmetler içerebiliyor. Ancak ücretsiz olan 112 tabanlı eCall’un aksine, üçüncü taraf hizmetleri için ödeme yapmanız gerekebiliyor.

Bu tür bir sistemin uyması gereken şartlar da belirlenmiş:

  • AB’nin onayladığı teknik standartlara uymak.
  • Üçüncü taraf hizmeti çalışmazsa otomatik olarak 112 tabanlı eCall’a geçmek.
  • Araç sahibinin 112 tabanlı sistem ile üçüncü taraf hizmeti arasında seçim yapmasına izin vermek.
  • 112 tabanlı eCall sistemiyle hiçbir veri alışverişine izin vermemek.

Ve kritik uyarı: üçüncü taraf üzerinden ek hizmet alıyorsanız, bu kapsamda izlenebilirlik, takip ve kişisel verilerinizin işlenmesi için açık rızanızı vermeniz gerekiyor. Yani ücretsiz 112 sisteminin gizlilik güvencesi, satın aldığınız ek paket için otomatik olarak geçerli değil.

112: Avrupa’nın tek acil numarası

eCall olsun ya da olmasın, bilinmesi gereken temel numara bu. Komisyon’un tarifi şöyle: 112, AB’nin her yerinde sabit ve mobil telefonlardan ücretsiz olarak arayabileceğiniz Avrupa acil numarası. Sizi doğrudan acil servislere — polis, ambulans, itfaiye — bağlıyor.

İki ayrıntı önemli:

  • Bazı AB ülkelerinde ulusal acil numaraları 112 ile birlikte hâlâ kullanımda. Yani yerel numara da çalışıyor olabilir.
  • Buna karşılık 112, tüm AB ülkelerinde acil servislere erişmek için kullanabileceğiniz tek numara — ve Avrupa’daki pek çok başka ülkede ve dünya genelinde de geçerli.

Pratik ders: gittiğiniz her ülkenin acil numarasını ezberlemeye çalışmayın. Tek bir numarayı bilmek yeterli ve panik anında hatırlanacak olan da odur.

Komisyon’un aktardığı örnek

Portalda yer alan bir vaka bunu somutlaştırıyor: Yunanistan’dan Paris’e okumak için yeni taşınmış bir kişinin dairesinde yangın çıkıyor. Fransız acil servis numarasını bilmiyor, ancak 112’yi Fransa’da da tıpkı Yunanistan’daki gibi kullanabileceğini hatırlıyor. 112’yi arıyor, doğrudan Paris acil servislerine bağlanıyor ve itfaiye derhal yönlendiriliyor.

Kimsenin bilmediği numara: 116 000

Bu, ailelerin bilmesi gereken ama neredeyse hiç konuşulmayan numara. Çocuğunuz kaybolursa — ister kendi ülkenizde ister başka bir AB ülkesinde — 116 000’i arayabiliyorsunuz: kayıp çocuklar için ihbar hattı.

AB kuralları uyarınca 116 000 hattı tüm AB ülkelerinde mevcut. Hattı yalnızca kayıp çocuğu bildirmek için değil, aynı zamanda ailelere rehberlik ve destek almak için de kullanabiliyorsunuz.

Komisyon burada da bir örnek veriyor: Fransa’da tatilde olan Alman bir çift, kızları bir gezi sırasında kaybolduğunda saatler sonra hâlâ bulamamış durumda. Polise haber veriyorlar, ama Almanya’da kayıp çocuk ihbarı için kullanılan numarayı da hatırlıyorlar. 116 000’in Fransa’da da çalıştığını bilerek arıyorlar ve durumu Fransız makamlarıyla nasıl yürütecekleri konusunda tavsiye alıyorlar.

Çocukla yurt dışına çıkarken gereken belgeleri muvafakatname yazımızda, uçuş tarafındaki pratik hazırlığı ise çocukla uçak seyahati yazımızda derledik.

Yola çıkmadan

  • Aracınızda eCall olup olmadığını öğrenin. Model onayı 31 Mart 2018 eşiğinin gerisindeyse büyük olasılıkla yok; kullanım kılavuzundan ya da üreticiden teyit edin.
  • eCall düğmesinin yerini bilin. Elle tetikleme, tanık olduğunuz bir kazada da işe yarıyor.
  • 112’yi telefonunuza kaydedin. Ülke ülke numara ezberlemeye gerek yok.
  • 116 000’i de kaydedin. Çocukla seyahat ediyorsanız aramak zorunda kalmadan önce bilmeniz gerekir.
  • Üçüncü taraf paketlerin rıza metnini okuyun. Ücretsiz 112 sisteminin “takip yok” güvencesi, satın aldığınız ek hizmet için geçerli değil.
  • Şebeke tarafını hesaba katın. Yurt dışında hattınızın nasıl ücretlendirildiğini roaming yazımızda anlattık.
  • Kaza sonrası süreci önceden bilin. Yeşil kart ve tazminat işleyişini yurtdışında kaza yazımızda, sağlık masraflarının nasıl karşılandığını yurtdışında hastalanmak yazımızda derledik.
  • Poliçenizi kontrol edin. En sık atlanan maddeleri sigortada 12 kritik hata yazımızda topladık.

Ehliyet ve trafik kurallarını yurtdışında araç kullanma yazımızda, elektrikli araçla yolculuğun teknik tarafını şarj standartları yazımızda ele aldık. Konsolosluk yardımının nasıl işlediğini acil durum ve konsolosluk yazımızda, uçuş ve konaklama başlıklarındaki hakları ise Seyahatte Haklar bölümünde bulabilirsiniz.

Özetle

eCall, ciddi bir trafik kazasında aracın kendiliğinden ve ücretsiz olarak 112’yi aradığı bir sistem; bir düğmeyle elle de tetiklenebiliyor. Bağlantı kurulduğunda hem konuşma hem veri hattı açılıyor ve otomatik olarak tam konum, kaza saati, araç tanımlama numarası ve gidiş yönü iletiliyor. Sistem tüm AB ülkelerinde çalışıyor ve aracın nerede satın alındığı ya da tescilli olduğu fark etmiyor. Zorunluluk 31 Mart 2018’den sonra imalat için onaylanmış yeni otomobil modellerini kapsıyor — en fazla 8 koltuklu otomobiller ve hafif ticari araçlar; hâlihazırda tescilli araçlara sonradan takma zorunluluğu yok. Gizlilik tarafında sistem yalnızca ciddi kazada etkinleşiyor; normal sürüşte takip ve veri iletimi yok. Üçüncü taraf eCall hizmetleri ücretli olabiliyor, çalışmadığında otomatik olarak 112’ye geçmek zorunda ve bunlar için açık rıza vermeniz gerekiyor. Aracınızda eCall olmasa bile 112, AB’nin her yerinde sabit ve mobil telefonlardan ücretsiz aranabiliyor ve polis, ambulans ile itfaiyeye bağlıyor; bazı ülkelerde ulusal numaralar da kullanımda ama tüm AB’de çalışan tek numara 112. Son olarak 116 000: kayıp çocuk ihbar hattı, tüm AB ülkelerinde geçerli ve ailelere rehberlik de sağlıyor.