Kapıkule’den arabayla Avrupa’ya giden bir yolcuyla, İstanbul’dan Frankfurt’a uçan bir yolcu aynı ülkeye gidiyor olabilir. Ama gümrük muafiyetleri açısından aynı kurallara tabi değiller.
Avrupa Birliği’nin muafiyet düzeninde, üye devletlerin bir kısmı kara ve deniz yolcularına tütün için düşük limiti uygulayabiliyor. Rakam farkı küçük değil: 200 sigara yerine 40. Türkiye’den karayoluyla Avrupa’ya girenlerin ilk temas ettiği ülkeler de tam olarak bu listede.
Bu yazıda AB’ye giriş ve AB içi seyahatte geçerli muafiyet limitlerini, Komisyon’un resmî tablolarına dayanarak derledik — ve çoğu rehberde geçmeyen bir İsviçre tuzağını.
Kısa cevap: iki ayrı rejim var
Karıştırılan şey şu: AB’ye dışarıdan girmek ile AB içinde ülkeden ülkeye geçmek tamamen farklı iki kurala tabi. Türkiye’den yola çıkan bir gezgin genellikle ikisini de yaşıyor.
- AB’ye giriş: Belirli miktarlara kadar KDV ve özel tüketim vergisinden muaf mal getirebiliyorsunuz — satış amaçlı olmamak ve limitlere uymak kaydıyla. Aynı kurallar Kanarya Adaları gibi AB’nin KDV ve ÖTV kurallarının uygulanmadığı bölgelerden gelenler için de geçerli.
- AB içi seyahat: Burada sabit bir muafiyet yok, gösterge değerleri var. Vergiler zaten satın aldığınız ülkenin fiyatına dahil olduğu için başka bir AB ülkesinde ek ödeme doğmuyor — ürünler kendi kullanımınız için olduğu ve satılmayacağı sürece.
AB’ye girişte alkol: iki ayrı sepet
Alkol muafiyeti tek bir liste değil, üst üste binen iki kategori. Komisyon’un düzeni şöyle:
Birinci sepet (doğrudan hakkınız):
- 4 litre sakin şarap
- 16 litre bira
İkinci sepet (buna ek olarak, aşağıdakilerden biri):
- 1 litre, hacmen %22’nin üzerinde sert içki, veya
- 1 litre, hacmen %80 ve üzeri denatüre edilmemiş etil alkol, veya
- 2 litre fortifiye şarap ya da köpüklü şarap
İkinci sepetteki miktarlar bu kategorideki toplam hakkınızı temsil ediyor ve tercihinize göre bölünebiliyor. Komisyon’un verdiği örnekler: 4 litre sakin şarap, 16 litre bira, yarım litre sert içki ve 1 litre fortifiye şarap; ya da 4 litre sakin şarap, 16 litre bira ve 2 litre köpüklü şarap.
Tütünde asıl ayrım: hangi yoldan girdiğiniz
Yazının başındaki fark burada. Komisyon iki ayrı limit tablosu veriyor:
- Yüksek limit: 200 sigara veya 100 sigarillo veya 50 puro veya 250 gram tütün.
- Düşük limit: 40 sigara veya 20 sigarillo veya 10 puro veya 50 gram tütün.
Düşük limiti uygulayan ülkeler ikiye ayrılıyor:
- Yalnızca kara ve deniz yolcularına uygulayanlar: Bulgaristan, Hırvatistan, Yunanistan, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya ve Slovakya.
- Tüm yolculara uygulayanlar: Estonya ve Romanya.
Türkiye’den karayoluyla Avrupa’ya çıkan bir sürücünün ilk geçtiği ülkeler Bulgaristan ve Yunanistan; deniz yoluyla gidenler için de aynı mantık işliyor. Yani aynı kişi uçakla gitse yüksek limitte, arabayla gitse düşük limitte olabiliyor.
Komisyon bu ülke listesi için ayrıca uyarı düşüyor: liste gösterge niteliğinde ve değişebilir; en güncel bilgi için gidilecek AB ülkesinin gümrük idaresinin belirttiği limitlere bakmak gerekiyor.
Ürünleri karıştırabilirsiniz, ama toplamı aşamazsınız
Tütün ürünlerini birleştirmek mümkün; kural, toplam limitin aşılmaması. Komisyon’un örneği: yüksek limitin uygulandığı bir AB ülkesine giderken 50 sigarillo ve 25 puro taşıyabilirsiniz — bu, toplam hakkınızın tamamıdır.
17 yaş altına muafiyet yok
Sık atlanan ve net bir kural: 17 yaşından küçükseniz tütün ya da alkol için gümrüksüz muafiyet hakkınız bulunmuyor. Aile olarak seyahat ederken “kişi başı” hesabı yaparken bu ayrımı gözden kaçırmamak gerekiyor.
Diğer eşya: 430 avro mu, 300 avro mu?
Parfüm de dahil olmak üzere diğer eşyalar için sınır, yine seyahat şeklinize bağlı:
- Yolcu başına 300 avro — genel kural.
- Hava ve deniz yolcuları için 430 avro.
- Bazı AB ülkeleri 15 yaşından küçükler için 150 avroluk daha düşük bir limit uyguluyor.
Yani karayolu yolcusu tütünde olduğu gibi eşya değerinde de daha dar bir çerçevede: 430 değil 300 avro.
Yakıt bidonu da sayılıyor
Arabayla gidenler için pratik bir kalem: aracın deposundaki yakıta ek olarak, taşınabilir bir bidonda en fazla 10 litre yakıt taşıyabiliyorsunuz. Bu kural her tür motorlu araç için geçerli.
AB içinde: sabit limit değil, gösterge değeri
Bir AB ülkesinden diğerine geçerken mantık değişiyor. Kural olarak özel tüketim vergisi, alkol ve tütünün tüketildiği ülkede ödenir; ancak AB ülkeleri arasında seyahat eden özel kişiler için istisna var. İstisna, ürünlerin kendi kullanımınız için olması ve satılmaması koşuluna bağlı.
Her AB ülkesi kendi gösterge değerlerini belirleyebiliyor, ancak bu değerler şunların altına inemiyor:
- Sigara: 800 · Sigarillo (her biri en fazla 3 gram): 400 · Puro: 200 · Tütün: 1 kg
- Sert içki: 10 litre · Fortifiye şarap: 20 litre
- Şarap: 90 litre — bunun en fazla 60 litresi köpüklü olabilir
- Bira: 110 litre
Komisyon burada da uyarıyor: bu değerler tamamen gösterge niteliğinde; gidilecek AB ülkesinin gümrük idaresinin belirttiği değerleri kontrol etmek gerekiyor.
“Kendi kullanımım” nasıl değerlendiriliyor?
Gümrük idareleri bunu tek bir ölçüte bakarak belirlemiyor. Komisyon’un saydığı unsurlar:
- Ticari bir işletmeye sahip olup olmadığınız ya da böyle bir işletmede çalışıp çalışmadığınız.
- Malların nasıl paketlendiği ve taşındığı.
- Yanınızda taşıdığınız miktar.
Gösterge değerlerin üzerine çıkarsanız ve gümrük malların kendi kullanımınız için olmadığından ya da satış amaçlı olduğundan şüphelenirse, bunu kanıtlamanız istenebilir — örneğin satın alma belgesiyle. Yeterli kanıt sunamazsanız varış ülkesinde özel tüketim vergisi ödemeniz istenebilir ya da ürünlere el konulabilir.
Ayrıca 17 yaşın altındaki yolculara daha katı kurallar uygulanıyor ve bunlar ülkeden ülkeye değişebiliyor.
Az bilinen tuzak: İsviçre üzerinden transit
Bu madde, Avrupa’yı arabayla gezenlerin başını yakabilecek türden. Komisyon açıkça uyarıyor: bir AB ülkesinden başka bir AB ülkesine İsviçre üzerinden seyahat ediyorsanız, İsviçre gümrük kuralları uygulanır.
İsviçre’nin izin verdiği eşiklerin üzerinde alkol ya da tütün taşıyorsanız, bunları hem İsviçre’ye girerken hem de AB’ye yeniden girerken beyan etmeniz gerekiyor. Dahası, İsviçre’de sizden bir mali teminat istenebiliyor — ülkeden mallarla birlikte çıktığınızda bu teminatı geri alıyorsunuz.
Yani Almanya’dan İtalya’ya giderken haritanın gösterdiği en kısa yol İsviçre’den geçiyorsa, bagajınızdaki miktar bir anda ayrı bir hukuka tabi hâle geliyor. Rota planlarken otoyol ücretlerini vinyet ve gişe yazımızda derledik.
AB’den çıkarken: vergisiz mağazalar
AB dışına — ve Kanarya Adaları gibi AB içindeki bazı bölgelere — seyahat ediyorsanız, havalimanları ve limanlardaki vergisiz mağazalardan gümrük ve vergi ödemeden alışveriş yapabiliyorsunuz.
Ancak Komisyon önemli bir hatırlatma yapıyor: bu ürünler varış ülkenizin muafiyet limitlerine tabi olabilir. Yani AB tarafında vergisiz almanız, Türkiye’ye girişte sınırsız getirebileceğiniz anlamına gelmiyor. Dönüş tarafındaki limitleri Türkiye’ye dönüşte gümrük limitleri yazımızda, alışveriş tarafındaki değişikliği gümrüksüz alışveriş yazımızda ele aldık.
Yola çıkmadan
- Ulaşım şeklinizi hesaba katın. Karayoluyla girişte hem tütün limiti hem eşya değeri daha dar olabiliyor.
- Giriş yapacağınız ilk AB ülkesinin limitini kontrol edin. Belirleyici olan varış ülkeniz değil, sınırı geçtiğiniz ülke olabilir.
- Alkolde iki sepeti ayrı düşünün. Şarap ve bira ayrı, sert içki ve fortifiye şarap ayrı bir haktan geliyor.
- 17 yaş sınırını unutmayın. Aile hesabında çocuklar tütün ve alkol muafiyetine dahil değil.
- Faturaları saklayın. Gösterge değerlerin üzerindeyseniz ispat yükü sizde.
- Transit ülkeleri de kontrol edin. İsviçre üzerinden geçiş, AB içi bir yolculuğu ayrı bir gümrük rejimine sokuyor.
- Nakit ve gıda kurallarını da gözden geçirin. 10.000 avro beyan eşiğini nakit beyan yazımızda, et ve süt ürünleri yasağını AB’ye gıda sokma yazımızda anlattık.
Direksiyon başındaki alkol sınırları bambaşka bir konudur; onları Avrupa alkol limitleri yazımızda derledik. Diğer sınır ve yolcu haklarını Seyahatte Haklar bölümünde bulabilirsiniz.
Özetle
AB’ye dışarıdan giriş ile AB içi seyahat iki ayrı rejim. Girişte alkol muafiyeti iki sepetten oluşuyor: 4 litre sakin şarap ve 16 litre bira, buna ek olarak ya 1 litre %22 üzeri sert içki, ya 1 litre %80 ve üzeri etil alkol, ya da 2 litre fortifiye/köpüklü şarap — ikinci sepet tercihe göre bölünebiliyor. Tütünde yüksek limit 200 sigara, düşük limit 40 sigara; düşük limiti kara ve deniz yolcularına uygulayan ülkeler arasında Bulgaristan, Hırvatistan, Yunanistan, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya ve Slovakya, tüm yolculara uygulayanlar arasında Estonya ve Romanya var. 17 yaş altına tütün ve alkol muafiyeti yok. Diğer eşyada sınır 300 avro, hava ve deniz yolcuları için 430 avro; bazı ülkeler 15 yaş altı için 150 avro uyguluyor. Depodakine ek olarak bidonda 10 litre yakıt taşınabiliyor. AB içinde ise sabit muafiyet değil gösterge değerleri geçerli ve bunlar 800 sigara, 1 kg tütün, 10 litre sert içki, 90 litre şarap (en fazla 60 litresi köpüklü) ve 110 litre biranın altına inemiyor; aşarsanız kendi kullanımınız olduğunu ispat etmeniz istenebilir, aksi hâlde vergi ya da el koyma gündeme geliyor. Son olarak sık atlanan tuzak: iki AB ülkesi arasında İsviçre üzerinden geçerseniz İsviçre gümrük kuralları uygulanıyor ve mali teminat istenebiliyor.
