Yunan adalarına feribot, İtalya–Yunanistan hattı, Adriyatik geçişleri, kruvaziyerler… Deniz yolculuğu Türk gezgin için giderek yaygınlaşıyor. Buna karşılık hak bilincinin en düşük olduğu alan da burası: seferi iptal olan yolcunun çoğu, elinde yalnızca şirketin insafına kalmış bir bilet olduğunu sanıyor. Oysa Avrupa'daki çerçeve bazı başlıklarda uçak ve trenden bile ayrıntılı — hatta konaklama için somut bir üst sınır bile belirlenmiş. Bu yazıda ne isteyebileceğinizi, kruvaziyerdeki önemli istisnayı ve kaçırılmaması gereken süreleri anlatıyoruz.
Kısa cevap: İptalde seçim hakkı, gecikmede yüzde
Sefer iptal edilirse ya da kalkışta 90 dakikadan fazla gecikirse iki seçenek arasında siz seçiyorsunuz:
- Bilet bedelinin 7 gün içinde iadesi — gerekiyorsa hareket noktasına ücretsiz dönüş yolculuğuyla birlikte.
- Benzer koşullarda, ek ücret ödemeden yeniden yönlendirme.
Beklerken yemek ve içecek (bekleme süresiyle orantılı) sağlanıyor. Geceleme gerekiyorsa konaklama da veriliyor ancak burada net bir sınır var: gecelik 80 euroya kadar ve en fazla 3 gece. Şiddetli hava koşulları bu konaklama yükümlülüğünün dışında tutuluyor.
Varışta gecikme: süreye göre kademeli tazminat
Varış gecikmesinde tazminat, yolculuğun planlanan süresine göre değişiyor:
| Yolculuk süresi | %25 tazminat | %50 tazminat |
|---|---|---|
| 4 saate kadar | 1 saat ve üzeri gecikme | 2 saat ve üzeri |
| 4–8 saat | 2 saat ve üzeri | 4 saat ve üzeri |
| 8–24 saat | 3 saat ve üzeri | 6 saat ve üzeri |
| 24 saatten uzun | 6 saat ve üzeri | 12 saat ve üzeri |
Tazminat bilet bedelinin yüzdesi olarak hesaplanıyor. Şiddetli hava koşulları ve olağanüstü hâller bu hakkı ortadan kaldırıyor — denizde hava, karayoluna göre çok daha sık devreye giren bir istisna.
Kruvaziyerde önemli bir istisna var
Bu, yazının en çok gözden kaçan bilgisi: kruvaziyer yolcuları, iade ile yeniden yönlendirme arasında seçim hakkından yararlanamıyor.
Yani feribot yolcusunun sahip olduğu “paramı geri isterim ya da beni başka bir seferle götürün” tercihi, kruvaziyerde aynı şekilde işlemiyor. Kruvaziyerde ilişkiyi büyük ölçüde satın alma sözleşmesi ve varsa paket tur mevzuatı belirliyor. Bu yüzden kruvaziyer alırken sözleşmedeki iptal ve değişiklik maddelerini okumak, feribottakinden daha kritik. Kruvaziyerin görünmeyen maliyetlerini ayrı bir yazıda, genel çerçeveyi ise kruvaziyer rehberimizde ele aldık. Konaklama bir paket turun parçasıysa devreye giren farklı sorumluluk zincirini de paket tur yazımızda anlattık.
Hangi seferler kapsam dışı?
- 12 yolcudan az taşıyan gemiler
- 3 kişiden az mürettebatı olan gemiler
- 500 metreden kısa mesafedeki geçişler
- Tarihi gemilerin büyük bölümü
- Gecelemesiz gezi turları
Pratik sonucu şu: adalar arası küçük teknelerle yapılan geçişler ve günübirlik tekne turları büyük ölçüde bu çerçevenin dışında kalıyor. Yunan adalarına düzenli tarifeli feribot seferleri ise tipik olarak kapsamda. Ada ulaşımı ve firmalarla ilgili genel bilgileri Yunan adaları rehberimizde derledik.
Türkiye çıkışlı hatlarda durum ne?
Kapsam üç ölçütten birine bağlı: seferin bir AB limanından kalkması ya da bir AB limanına varması, taşıyıcının AB'de yerleşik bir şirket olması, veya geminin AB'ye kayıtlı olması. Türkiye'den Yunan adalarına yapılan geçişlerde varış noktası bir AB limanı olduğu için bu ölçütlerden biri devreye girebiliyor.
Yine de sonucu peşinen varsaymayın: bileti almadan önce taşıyıcının hangi ülkede yerleşik olduğunu ve geminin bayrağını sorun. Aynı rotada çalışan iki firmadan biri kapsamda olurken diğeri olmayabilir ve bu, sorun çıktığında elinizdeki tek dayanağı değiştirir.
“Hava muhalefeti” her şeyi bitirir mi?
Hayır — ve bu ayrım önemli. Şiddetli hava koşulları tazminat hakkını ortadan kaldırıyor ve konaklama yükümlülüğünün dışında tutuluyor. Ancak sefer iptal edildiğinde doğan iade ya da yeniden yönlendirme seçimi bunlardan ayrı bir başlık. Yani “hava yüzünden iptal” cümlesi, paranızın geri verilmeyeceği anlamına gelmiyor.
Pratik öneri: iptal gerekçesini yazılı isteyin ve hangi hakkın hangi gerekçeyle reddedildiğini ayrı ayrı sorun.
Araç, bagaj ve yaralanma: tavanlar belirli
Deniz yolculuğunu diğerlerinden ayıran bir başlık da bu. Denizdeki olaylara bağlı zararlarda azami sorumluluk tutarları belirlenmiş durumda: kabin bagajı için yaklaşık 2.700 euro, araç için yaklaşık 15.500 euro, taşıyıcıya emanet edilen değerli eşya için yaklaşık 4.100 euro.
Araç rakamı, feribota otomobiliyle binen gezginler için doğrudan bir bilgi. Kişisel yaralanmada ise tavan 300.000 euro; gemi kazası, çarpışma, yangın veya gemideki bir kusur gibi ağır hâllerde 490.000 euroya kadar çıkabiliyor ve acil ihtiyaçlar için avans ödeme yapılabiliyor.
Kaçırılmaması gereken üç süre
- 15 gün: Gemiden indikten sonra taşıyıcıya bildirim için.
- 2 ay: Planlanan sefer tarihinden itibaren şikâyet başvurusu için.
- 2 yıl: Gemiden inişten itibaren yargı yoluna başvurmak için.
Bu süreler, hakların pratikte en çok kaybedildiği yer. Özellikle 15 günlük bildirim penceresi kısa: tatil dönüşünün yorgunluğunda unutulan bir e-posta, ilerideki tüm talebi zayıflatabiliyor. Olay yerinde fotoğraf çekmek, tutanak istemek ve indiğiniz gün yazılı bildirim yapmak en sağlam refleks.
Yardım ihtiyacı varsa
Hareket kısıtlılığı olan yolcular için gemide de ücretsiz yardım hakkı bulunuyor; bildirim süresi 48 saat. Ayrıntısını engelli yolcu hakları yazımızda anlattık. Diğer ulaşım biçimlerindeki karşılıkları için tren tazminatı ve uçuş tazminatı yazılarımıza, seyahatte doğan hakların tamamı için Seyahatte Haklar bölümüne bakabilirsiniz.
Özetle
Deniz yolculuğunda hakların çerçevesi sanıldığından net. Sefer iptal edilir ya da kalkışta 90 dakikadan fazla gecikirse, 7 gün içinde iade (gerekirse dönüş yolculuğuyla) ile ücretsiz yeniden yönlendirme arasında seçim yapıyorsunuz; beklerken yemek-içecek ve gerekiyorsa gecelik 80 euroya kadar, en fazla 3 gece konaklama sağlanıyor. Varış gecikmesinde tazminat yolculuk süresine göre kademeli: bilet bedelinin %25'i ya da %50'si. En kritik iki uyarı ise şunlar: kruvaziyer yolcuları iade–yeniden yönlendirme seçim hakkından yararlanamıyor ve talepler 15 gün, 2 ay, 2 yıl şeklinde üç ayrı süreye tabi. Şiddetli hava ise hem tazminatı hem konaklama yükümlülüğünü ortadan kaldırabiliyor.
