Şeffaflık notu: Bu rehber bağımsız olarak, herhangi bir marka onayı ya da ücret alınmadan hazırlanmıştır. Hiçbir havayolu, otel, kiralama şirketi, bilet platformu ya da pazar yeri tavsiye edilmemektedir; hiçbir bağlantı komisyon içermez. Aşağıdaki bilgiler Avrupa Komisyonu’nun resmî vatandaş portalından alınmıştır ve hukuki danışmanlık değildir. Ulusal uygulamalar farklılaşabilir ve kurallar güncellenebilir; somut bir uyuşmazlıkta satıcının bulunduğu ülkenin tüketici makamına başvurun. İleride bu sayfada bir hizmete yönlendiren iş birliği bağlantıları yer alırsa, ilgili mevzuat gereği açıkça “iş birliği / reklam” olarak etiketlenecektir.

İnternetten alışverişte 14 günlük cayma hakkı artık herkesin bildiği bir kural. Öyle ki çoğu kişi bunu satın alınan her şeye uygulanan genel bir güvence sanıyor.

Oysa Avrupa Komisyonu’nun istisna listesinde şunlar aynen sayılıyor: uçak ve tren biletleri, konser biletleri, otel rezervasyonları, araç kiralama rezervasyonları ve belirli tarihler için yemek hizmetleri.

Yani seyahat harcamalarının neredeyse tamamı bu hakkın dışında. Bu yazıda cayma hakkının nasıl işlediğini ve tam olarak nerede bittiğini Komisyon’un kendi ifadeleriyle aktarıyoruz.

Kısa cevap: 14 gün, ama her şey için değil

Önce hakkın kendisi. Mesafeli ve iş yeri dışında yapılan alışverişlerde 14 günlük bir cayma süresi tanınıyor. Sürenin başlangıcı satın aldığınız şeye göre değişiyor:

  • Mallarda: teslim tarihinden itibaren.
  • Hizmetlerde: sözleşmenin kurulduğu günden 14 gün sonra.

Küçük ama işe yarar bir ayrıntı da var: sürenin bitimi çalışma günü olmayan bir güne denk gelirse, süre bir sonraki çalışma gününe kadar uzuyor.

İade masrafını kim öder?

Genel kural: posta ve paketleme masraflarını tüketici üstleniyor. Ancak iki istisna var:

  • Satıcı bu masrafı ödemeyi teklif ederse, ya da
  • Satıcı, satın almadan önce sizi bu masraflar hakkında bilgilendirmezse.

İkinci madde pratikte önemli: bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen satıcı, masrafı size yıkamıyor. Sipariş ekranındaki iade koşullarının ekran görüntüsünü almak bu yüzden işe yarıyor.

Cayma hakkının olmadığı yerler

Şimdi asıl konuya gelelim. Komisyon’un listesinde hak uygulanmıyor:

  • Ulaşım ve eğlence: uçak ve tren biletleri, ayrıca konser biletleri, otel rezervasyonları, araç kiralama rezervasyonları ve belirli tarihler için yemek hizmetleri.
  • Fiyatı dalgalanan ürünler: küresel piyasalara bağlı olarak fiyatı değişen mal ve hizmetler — örneğin ev ısıtma yakıtı.
  • Mührü açılmış dijital medya: mühürlü ses, video ya da bilgisayar yazılımı — DVD gibi — eğer mührünü açtıysanız.
  • Dijital içerik: indirmeye ya da yayına başladığınız çevrimiçi dijital içerik — bir şarkı ya da film gibi — cayma hakkınızdan feragat ettiğinizi açıkça kabul etmişseniz.
  • Acil onarımlar: derhal ifayı açıkça yetkilendirdiğiniz hizmetler.
  • Kişiye özel ürünler: sipariş üzerine yapılmış ya da açıkça kişiselleştirilmiş mallar.

Bir sınır daha var ve ikinci el alışverişte kritik: bireysel bir kişiden alınan mallar kapsam dışı. Cayma hakkı yalnızca profesyonel satıcıların satışlarında doğuyor.

Neden seyahat istisna?

Listedeki mantık, kalemleri yan yana koyunca görünür oluyor. İstisnaların ortak paydası, satıcının o kapasiteyi belirli bir tarih için ayırmış olması. Bir koltuk, bir oda ya da bir araç belirli bir güne bloke edildiğinde, son anda serbest bırakılması satıcı açısından telafisi zor bir kayıp doğuruyor.

Aynı sebep, mührü açılmış yazılım ve kişiye özel üretim için de geçerli: geri alındığında yeniden satılamayan şeyler.

Pratik sonuç net: uçak biletini “nasılsa 14 gün içinde iptal ederim” diye almayın. O hak orada yok.

Peki seyahatte hangi haklar var?

Cayma hakkının bulunmaması, hiçbir korumanız olmadığı anlamına gelmiyor. Seyahatte devreye giren haklar farklı kaynaklardan geliyor:

Yani doğru soru “cayabilir miyim?” değil, “hangi rejim geçerli?” oluyor.

Satın alırken

  • Seyahat rezervasyonlarında cayma hakkı beklemeyin. Uçak, tren, otel, araç kiralama ve tarihli etkinlikler listede.
  • Esnek tarife farkını hesaplayın. Cayma hakkı olmadığı için, iptal edilebilir tarifenin fiyat farkı bir sigorta gibi değerlendirilmeli.
  • İade koşullarının ekran görüntüsünü alın. Bilgilendirme yapılmamışsa masraf satıcıya kalıyor.
  • Bireysel satıcıdan alırken dikkatli olun. Cayma hakkı yalnızca profesyonel satıcılarda doğuyor.
  • Dijital içerikte onay kutusunu okuyun. İndirmeye başlamadan önce haktan feragat ettiğinizi kabul ediyor olabilirsiniz.
  • Sürenin başlangıcını doğru sayın. Malda teslim, hizmette sözleşme tarihi esas.

Uzun süreli tatil taahhütlerinde işleyen çok daha güçlü cayma haklarını devre mülk yazımızda, satın aldığınız ürünün iki yıllık yasal garantisini yasal garanti yazımızda, uçuş ve konaklama başlıklarındaki hakların tamamını ise Seyahatte Haklar bölümünde bulabilirsiniz.

Özetle

Mesafeli ve iş yeri dışında yapılan alışverişlerde 14 günlük cayma hakkı var; süre mallarda teslim tarihinden, hizmetlerde sözleşmenin kurulduğu günden 14 gün sonra işlemeye başlıyor ve bitiş çalışma günü olmayan bir güne denk gelirse bir sonraki çalışma gününe uzuyor. İade masrafını kural olarak tüketici üstleniyor; ancak satıcı ödemeyi teklif ederse ya da satın almadan önce bu masraflar hakkında bilgilendirmezse masraf satıcıda kalıyor. En önemli kısım ise istisnalar: hak, uçak ve tren biletleri, konser biletleri, otel rezervasyonları, araç kiralama rezervasyonları ve belirli tarihler için yemek hizmetlerinde uygulanmıyor. Listeye ayrıca küresel piyasalara bağlı fiyatı dalgalanan ürünler, mührü açılmış ses, video ve yazılım, indirmeye ya da yayına başlanan dijital içerik (haktan feragat açıkça kabul edilmişse), derhal ifası açıkça yetkilendirilen acil onarımlar ve sipariş üzerine yapılmış ya da kişiselleştirilmiş mallar giriyor. Son olarak: bireysel kişilerden alınan mallar kapsam dışı; cayma hakkı yalnızca profesyonel satıcıların satışlarında doğuyor.